Saturday, June 20, 2020

Inner beauty එක කැත ලස්සනක් ලෙස..................

තවකෙකුගේ ඇස් ඉදිරිපිට බාහිර ලස්සන යනු මුළා කිරීමක්; බොරුවක්; සත්‍යට දුරස් දෙයක්. ඔබ දෙස බලන මිනිසුන් / සමාජය විසින් ඔබ සුන්දර ලෙස සලකන්නේ නම් හෝ එසේ නැත්නම් එය සමාජයට අයත් තීරණයක් යැයි කීම නිවැරදියි. එම සමාජයීය ප්‍රමිතීන් සපුරාලීමට අපොහොසත් වන පැවැත්මක සංකීර්ණතාවට වගකිව යුතු වන්නේ ද මෙම ප්‍රමිතීන්මය. එය දෘශ්‍ය භාෂාවෙන් ප්‍රකාශ කිරීමක්  පැරඩයිස් රෝඩ් කලාගාරයේ දී මුණ ගැසුණා. එහි තිබූ,  රූප සෞන්දර්ය  කලා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් දෘශ්‍ය කලාව පිළිබඳව ඇකඩමික පුහුණුව ලද කසුන් ගීතේන්ද්‍රගේ 'Inner Beauty' නම් සිතුවම් මාලාව . මෙහිදී වැදගත් වන්නේ මෙවන් සන්දර්භයක සිට අභ්‍යන්තර ලස්සන පිටතට ගෙන නැරඹීමට සැලැස්වීමයි. පිටත විසින්  කියවගන්නා 'අභ්‍යන්තරත්වය' සුන්දර විය හැකිද. එය පරිකල්පනය කරන කසුන් සංකල්පීව මෙන්ම තාක්ෂණිකව ජයගත් තත්ත්වයන් ඔහුගේ සිතුවමින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරයි.

එම සිතුවම් නිර්මාණය කිරීමේ දී රූපයට හසුකරගෙන ඇති විකෘති  කරන ලද ශරීර අවයව වලින් කර ඇති සංරචනය ප්‍රබල සහ ලෙස ඍජු ලෙස සංකල්පය අවධාරණය කරයි. එම අසමමිතික සංරචනය ඇතුළෙ ඇති රූප එකින් එක වෙන වෙනම විග්‍රහ කිරීමට හැකියි. එහි ඇගිලි මස තුළ ගිලා බසින, සම, මස සිදුරු කරමින් විනිවිද යන වේදනාකාරීත්වය ද ඉදිරියට නෙරා ඇති ඇස්, පළල්ව ලෙස විවර වූ මුඛ සහ තථ්‍ය ලෝකයේ නොදකින රූප සමග සම්බන්ධ කරමින් කැත, ලස්සනට ප්‍රදර්ශනය කිරීමට ඔහුට හැකි වී තිබේ. මේ ලස්සන තමයි අද දවසේ ලස්සන හැටියට අපට මුණගැසෙන්නෙ.ඒක භාෂාවෙන් එකවර කියවගන්න බැරි ක්ෂතිමය අත්දැකීමක් .අපට දීල තියෙන පිලිවෙල ප්‍රශ්න කිරීමක්.යම්කිසි විදියක ලස්සන පිළිබඳ අදහස විසංයෝජනය කිරීමක්.සමකාලීන චිත්‍රයේ ඉන්ද්‍රා පතිගෙ මේ පොලාපැනීම අපට නිම නොවන වර්තමානයක අනන්‍යතා අර්බුදයක ලක්ෂණ  පේන්න සැලැස්වීම අපූරුයි.විශ්වීය මානව පැවැත්මක මනුස්සයාගේ මම කව්ද කියල අහන ප්‍ර්ශ්නයට ඉන්ද්‍රා පති දෙන උත්තරේ තමයි මේ. Surrealistic ආකෘතියකින් ඒ ඒ කාලවල අපට ඉතිහාසයේදී හමුවන සමහර ආර්ට් form මතක් කරවන ඉන්ද්‍රගෙ වැඩ ඇකඩමික් ඇතුළෙ ඉඳන් ඇකඩමික් වැඩ ප්‍රශ්න කිරීමක් වගේ.ඉන්ද්‍රගෙ form එක ගැන ඔහුට ලොකු විශ්වාසයක් ගොඩනගල මේ වෙද්දි .මානව රූපයේ ව්‍යූහනය සහ භාහිර අලංකරණය ඇල්ලීම වෙනුවට ඔහු අල්ලන්නේ යටිහිතේ  තමන්ට තියෙන හැඟීම.ඒක භයංකාර නිමැවුමක් වන්නෙ ඔහුගෙ වරදින් නෙවි අප සියල්ලන්ගේම ජීවන විලාශයන්වල එකතුවෙනි.හැමහැමදෙයක්ම හැම පැත්තටම ගමන් කරමින් තියෙන්නෙ.

තාක්ෂණික කාරණා ගැන කතා කරනවිට, සුදු කැන්වසය හෝ කඩදාසිය මත කලු වල තානයන්  අභ්‍යාසය කර තිබීමම මෙම ඇඳීම් (drawing) අභිබවා ගිය පින්තාරු (paintings) බවට පත්වනවා. ඇකඩමික ඇඳීම් වල ඉහළ කෞශල්‍යයක් ඇති ඔහු ඉන් ඔබ්බට සංකල්පය දෙසට ගමන් කරමින් එහි විවිධ රූප පරිකල්පනය කිරීමෙහි නිමග්න වෙමින් නැවත නැවත සිතීමට ඉඩ තබමින් රූප නිෂ්පාදනය කරයි.සමහර විටෙක චිත්‍රයක් කියන පරණ අර්ථය ඉන්ද්‍රා පසුකරමින් ඉන්නවා.කලු සුදු අලු කියන පැහැයන්වල අනේකත්ව විහිදීම අපට වර්ණ පිරුණු ලෝකයේ පණ නැති මොක්ක්දෝ අඩුවක් දැනෙන එක අමුතු එකක්.සමහර විටෙක මේ අමුත්ත නිසාම වෙන්න ඇති චිත්‍රය  ලඟටම අප කැඳවන්නෙ.එක්තරා විදියකට දුමිත් කුලසේකර මතක් කරවන ආකෘතියක් අපේ හිතේ හොල්මන් කරාට සංකල්පීයව දෙදෙනාම වෙනස්.ඉන්ද්‍රා හුදු අඳින්නෙක් විතරක්ම නෙවි කියල ඔහු අපට පසක් කරමින් සිටී.

ප්‍රගීත් රත්නායක 










Thursday, June 11, 2020

"පින්තූර අඳින " සංජීව කුමාර


ශ්‍රී ලංකාවේ සහ නෙදර්ලන්තයේ චිත්‍ර කලාව හැදෑරූ සංජීව කුමාර ඔහුගේ අධ්‍යාපනයේ බලපෑම් සමඟ පශ්චාත් යටත් විජිතකරණය පිළිබඳ විෂයට ප්‍රවේශ වෙයි. එහි දී ඔහු පුනරුදයට පෙර සහ ලන්දේසි මාස්ටර් චිත්‍ර ශිල්පීන් පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බැලීමට යොමු විය. සංස්කෘතික වශයෙන් දකුණු ආසියානු, පශ්චාත් යටත් විජිත උරුමය අතර පරිකල්පනය මෙහෙයවන සංජීව කුමාර ඔහුගේ කලාව තුළ එය බලපෑ ආකාරය ගවේෂණය කරයි. ඒ පිළිබඳව ඔහුගේ පරම්පරාවේ පළමු කලාකරුවා සංජීව කුමාර ය. " ලංකාව දූපතක් නිසා හැම දිසාවෙන්ම ආ සංස්කෘතික මිශ්‍ර ලක්ෂණ (Hybridity) අපේ කම තුළ දක්නට ලැබෙනවා.මම සිතුවම් කරන විට ජනප්‍රිය හා ජනප්‍රිය නොවන ඉතිහාසයීය සංකේත හා දෘශ්‍ය රූප එකතුවක් ලෙස (pastiche ) නිදහසේ භාවිතයට ගන්නවා.මෙම පින්තූර නූතන චිත හෝ fantasy චිත්‍ර නමින් නම් කරනවට වඩා බටහිර නොවන බටහිර කලාව ලෙස හඳුනාගන්නව නම් වඩා නිවැරදියි ." සංජීව කුමාර පවසනවා. ශ්‍රී ලංකා දෘශ්‍ය කලාකරුවෙකු ලෙස ඔහුට, ජනප්‍රිය දේශීය කලාකරුවන් වන සේනක සේනානායක, එස්. එච්. සරත්, ජෝර්ජ් කීට් යන කලාකරුවන්ගේ කලාත්මක ආභාසය ලැබී ඇතැයි සිතිය හැක.. කෙසේ වෙතත්, දෙවරගම්පල සිල්වත්තැන නම් බෞද්ධ ආගමික විහාර චිත්‍ර ශිල්පියාගේ ශිල්පීය ක්‍රම සහ කලා කෘති ඔහුගේ කෘති සඳහා වඩාත් අධ්‍යයනයට ගෙන ඇත. ඔහුගේ කෘතිවල අලි ඇතුන්, මල්කම්, පාවෙන දඩයම්කරුවන්, සතුන් ආදිය සහ සියලු ආකාරයේ නිර්මාණාත්මක ලෙස කර ඇති නිරූපණයන් අතර ඒවා සිතුවම්වලට වයන එක් කරයි. සිංහල වේදිකා නාට්‍ය, ග්‍රීක මිථ්‍යා කථා, ඉන්දියානු කථා වල ආඛ්‍යාන යොදාගෙන ඇති අතර, වර්ණවත් පසුබිම් බහුල පාරාදීසයක් ගොඩ නංවයි. රූප අතර ගොඩනගන සම්බන්ධතාව සූක්ෂම ය. ඒවා 'චලනය වන’ රූප වේ. ත්‍රිමාණ ද්විමාන ආකෘති ද නිරූපණය කරයි. නිර්මාණය කිරීම සඳහා රූප පෙළක් අරමුණු කරන අතර ඔහු ඒවා අද්විතීය ස්වරූපයකට මුහු කරයි.
"සතුට" (fun) තම පින්තූරයන්හි හරය ලෙස සලකන සංජීව කුමාර ඒවා "චිත්‍ර"( painting ) ලෙස නම් කරනවාට වඩා පින්තූර(picture ) ලෙස නම් කරනවා.surrealist ලා සහ ලැකාන් එකිනෙකාට සම්බන්ධ වන තැනක් ලෙස මෙය අපට ගත හැකියි. මනසින් රසවිඳිය හැකි (abstract )අමුර්ත ගූඩ චිත්‍රයක ලක්ෂණ වලට වඩා ඇසින් හඳුනාගත හැකි විවිධ දේවල් හා විවිධ භූමි දර්ශන ඔහුගෙ පින්තූර වල තියෙනවා.අභ්‍යවකාශය හා මුහුදු යට දර්ශන හා ද්‍රව්‍ය මේ අතර විශේෂිතයි.ස්වභාවිකත්වයත් අධි ස්වභාවිකත්වයත් අතර දෙගෙඩියාවක් හෝ අවිනිශ්චිතතාවයක් නිපදවීම මගින් ඔහු හදන සෞන්දර්ය එම කෘතීන්හි විශේෂත්වයයි.ඒ නිසාම ඒවා අමුතුයි .(uncanny )ඒවාගේ ඇත්තේ චිත්‍රය නරඹන්නාගේ අව්ඥානික ආශාව.(Desire )නරඹන්නාම ච්ත්‍රයේ නිර්මාණකරුවා වීම මෙහිදී සිදුවීම විශේෂයි .
ඔහුගේ පරිකල්පනය කිරීම සහ ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම අතර තමන්ගේම ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කිරීමට අවධානය යොමු කරයි. ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ තිබූ පින්තූර, පැරණි ගෘහ භාණ්ඩ, චිත්‍ර ශිල්පීය භාෂාවෙන් නරඹන්නාට ඉදිරිපත් කිරීමට ඔහු අවධානය යොමු කරයි. සංස්කෘතීන් අතර අහඹු හා අතිශයින්ම අදාළ සම්බන්ධතාවයක් නිර්මාණය කරමින් නිෂ්පාදනය කරන ඔහුගේ පින්තූර ලෙස සැලකෙන ඔහුගේ සිතුවම් අන්තර් සම්බන්ධතාවක් ඇති කරයි.
ලංකාවේ කලා ඉතිහාසය තුළ මගාරින්න බැරි සළකුණක් තබන සංජීව කුමාර සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනයෙන් ප්‍රථම උපාධිය ද ,නෙදර්ලන්තයෙන් ලබා ගන්නා ඩිප්ලෝමාවද පශ්චාත් උපාඩියද, ලබාගත්තෙකි.1999 අමුතු පෞරුෂත්ව නමින් කළ ප්‍රදර්ශනයත් සමග 90 දශකයේ බහුවිද ප්‍රවණතාවයේ ඔහුගේ තබන ලද මුද්‍රාව මේ වන විට භෞතික වෙමින් ඇත.දිය්ණු ගුරුවරයෙක් වන සංජීව කුමාර ගෙන් ශික්ෂණය වන ශිෂ්‍යන් චිත්‍ර කලාවේ භාෂාවට ඇතුළත් වීම අනාගත චිත්‍ර කලා වැඩබිමටකට ලොකු අස්වැසිල්ලක් වේවි.
ප්‍රගීත් රත්නායක
























Monday, June 1, 2020

එස්. එච්. සරත්


රජයේ ලලිත කලායතනයේ එනම් වර්තමාන සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලයේ  (1968-1973) කාල වකවානුවේ දී චිත්‍ර කලාව පිළිබඳව පස් අවුරුදු පාඨමාලාව හැදෑරූ එස්. එච්. සරත් අනතුරුව තායිලන්තයේ Silpkon විශ්වවිද්‍යාලයේ කලාව පිළිබඳව පශ්චාත් උපාධිය සම්පූර්ණ කරයි. 1995 දී මුද්‍රණ ශිල්පය පිළිබඳව පාඨමාලාවක් හදාරන ඔහු කලාව පිළිබඳව ඇකඩමික් පුහුණුව වර්ධනය කර ගත්තේ ය.
නිදහස් චිත්‍ර ශිල්පියෙකු ලෙස එස්. එච්. සරත් කලාවේ නියැලෙමින් ලොව පුරා ප්‍රදර්ශන ගණනාවක් පැවැත්වී ය. ඔහුගේ කලා නිර්මාණ වලට ලෝකයේ බොහෝ රටවල් ගරුබුහුමන් දක්වා ඇත. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඔහු කලා නිර්මාණ කරමින් ප්‍රදර්ශන පවත්වමින් රසික පිරිස අතර තම සංවාදය සිදු කළේ ය. වේදිකාව කලාගාරය බවට පත් කරගනිමින් තම අදහස්, ආකල්ප මතවාද සිතුවම් මගින් ප්‍රකාශ කිරීම සහ සමාජය, දේශපාලනය උපහාසයට ලක් කිරීම සිදු කර ඇත. එනම් කලාකරුවාගේ සිතීමේ මාදිලිය වන ඇඳීම උපයෝගීතාවට යොදාගෙන සමාජ තේමාවන් හා ගැටලු ඉදිරිපත් කරයි.
දේශීය සාම්ප්‍රදායික බිතුසිතුවම් වල ඇති, චරිත හා සිදුවීම් ආභාසයට ගනිමින් නව නිර්මාණ ප්‍රමාණාත්මකව විශාල අගයක් ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇත. ඔහුගේ මාධ්‍ය ලෙස ඇක්‍රිලික්, තෙල් සායම් සහ රේඛා චිත්‍ර ද වේ. තේමාත්මක අභිලාෂයන් ගෙන හැර දැක්වීමේ දී මෙම කෘති වල අන්තර්ගතය සඳහා ජන විඥානය ක්‍රියාකළ ආකාරය උපහාසයට ලක් කර ඇති අයුරු කියවා ගත හැකිය. ඔහුගේ කලාකෘති නිර්මාණාත්මක අවි ගබඩාවකි. සමාජ විවේචනය, ප්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු ලෙස තමුන්ගේ මාධ්‍ය තුළ හිඳිමින් කළ හෙළිදරව්ව යුද්ධය ප්‍රකාශ කිරීමකි. එය ක්‍රියාකාරී මානයකි.
මේ ආකාරයට කලා දිවියේ දිගු, වෙහෙසකර හා දුෂ්කර ගමනක් ගිය ඔහු ඔහුගේ අධ්‍යයනයන්ගෙන් හා පුහුණුවෙන් කළ මෙහෙය සුවිසල් ය.




Sunday, May 17, 2020

මොනාලිසා තේරෙනවද?


මොනාලිසා (1503)
Oil on wood

පුනරුද කලාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම කලා කෘතියක් වන මොනාලිසා ලූවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. සිතුවම් කලාවේ හොඳම උදාහරණය වන්නට මෙම සිතුවමට හැකි වන්නේ ඇයි? ලෝකයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය සිතුවමක් ලෙස මොනාලිසා සඳහා, ලෙනාඩෝගේ කෘති වලට වඩා වටිනාකමක් හිමි වන්නේ කුමක් නිසාද?
වාඩි වී සිටින මොනාලිසා ගේ පසුබිම් භූ දර්ශනය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ගුවන් දෘෂ්ටි කෝණයෙනි. එයින් සංරචනය සඳහා සැලකිය යුතු ගැඹුරක් ලබා දෙයි. එහි විස්තර ඉතා සියුම් ලෙස සිතුවමට ග්‍රහණය කර ඇත.

මෙම සිතුවමේ විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ ඇහි බැම නොමැතිකමයි. එය පසුකාලීනව සිදු වූවක් බව ද පෙර එහි ඇහි බැම තිබී ඇත'යි ස්කෑන් මගින් සනාථ වී ඇත. ඩාවින්චිගේ පින්තාරු කිරීමේ ආශාව, මෙම කෘතිය තුළින් නිරූපණය කෙරේ. ඉතා සියුම් ලෙස තාන ශ්‍රේණිගත කිරීමක් මෙහි වර්ණයකින් වර්ණයකට මාරු වීම නොපෙන්වන තරමට වර්ණාලේප කර ඇත. ඩාවින්චිගේ මෘදු පින්තාරු තාක්ෂණයට ආසන්න වශයෙන් සැහැල්ලු ස්ථර 20ක් තරම් ඇතැයි සැලකෙන අතර ඇතැම් ඒවා අතිශය සිහින් ය. එය කෙතරම් සූක්ෂම දැයි කිවහොත් එහි බුරුසු පහරවල් වල කිසිම හෝඩුවාවක් සිතුවම මත නොපෙන්වයි. මෙය තෙල් පින්තාරුකරණයේ දී තාක්ෂණිකව ජයගත් ඉතා අසීරු කාර්‍යයකි.

ලෝ ප්‍රකට මෙම සිතුවමට හසුව ඇති මෙම ස්ත්‍රියගේ අර්ධ සිනහව, නරඹන්නා දෙසට යොමුව ඇති බැල්ම (Gaze) විවිධ ලෙස අර්ථකථනය කර ඇත. මොනාලිසා නම් සිතුවම තුළ ඇති නිරූපිකාව ශත වර්ෂ ගණනාවක් පුරා ඇගේ සිනහව ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඉඩ සලසයි. එම සිනහව මෙම ආලේඛ්‍යයේ කේන්ද්‍රය බවට දෘශ්‍ය වේ. මොනාලිසා සිතුවම බටහිර සංස්කෘතික නිරූපණයක් වීමට සමත් වී ඇත. අදටත් මෙම 'මොනාලිසා'සම්බන්ධ සජීවී කතිකාවක් ඇති වීම සහ එය එයටම හිමි ගුණයෙන් පූර්ණය වීම විශේෂයි. මොනාලිසා සම්බන්ධ කතිකාව මොනාලිසා යන මැයෙන්මයි කීම නිවැරදියි.ලූවර් කෞතුකාගාරය අභිබවා ගොස් මොනාලිසා සිතුවම ප්‍රබල වී ඇති බව කවුරුත් දන්නා දෙයකි. එම දැවැන්ත ගෘහ නිර්මාණාංගය ප්‍රමාණාත්මකව ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් යුක්ත සිතුවම විසින් අතික්‍රමණය කර ඇත. එසේම මොනාලිසා සිතුවම් පිටපත් පිළිබඳව කතිකාවේ දී මොනාලිසා සිතුවමේ මුද්‍රිත පිටපත් කිරීම් හා සිතුවම පිටපත් කිරීම් ආදිය ගණනයට ගතහොත් එය ද අති විශාලයි. ගෘහ නිර්මාණ අවකාශයක මොනාලිසා සිතුවමේ ඡායාරූපයක් දැකගන්නට ලැබීම සුලබ කාරණයක් වීම පිටුපස මොනාලිසා අත්පත් කර ගැනීමේ ෆැන්ටසියකි.

15 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ස්ත්‍රිය සම්බන්ධ කතිකාවට සහ ලස්සන පිලිබඳ අදහසක් මොනාලිසා ගේනවා .ඇත්තටම ඒ ලස්සන දිවයමය ලස්සනක් .ඒ කියන්නේ ඒක ගොඩනංවන ලස්සනක් .ආගමික සන්දර්භයක් ඇතුළෙ එයින් පිටස්තරව ඇඳෙන මේ ගැහැණිය සාමාන්‍ය ගැහැනියක් .ඒ සාමාන්‍ය ගැහැණිය ලෝකයේ ගැහැණු පිරිමි හැමෝගෙම ෆැන්ටසියක් වෙන්නේ කොහොමද ?ඒ තමයි මොනාලිසා අත්පත් කරගන්නා අපුර්වත්වය ,මොනාලිසා යනු හුදෙක් ආලේඛ්‍යක් පමණක් නෙවි .ඒක කලාව සම්බන්ද පුනරුදයේ දෘෂ්ටිවාදයක්  .සමාජයක්;  වියමනක්; ව්‍යුහයක්.එකවරක් ලුවර් කෞතුකාගාරයේ තිබූ මොනාලිසා අතුරුදහන් වෙනවා ඒ අතුරුදහන් වූ තැන තියෙන්නේ හිස්කමක් .වෙනදා ලුවර් වෙත ඇදී ආ සෙනග එදා මොනාලිසා බලන්න ආකාරයෙන්ම ඒ "හිස්තැන" බලන්න ඇදී ආවා , මොනාලිසා විසින් හදන හිස්තැන අපි කියවගන්නෙ කොහොමද ? මොනාලිසා තේරෙනවා යනු මෙන්න මේ හිස්කම කියවා ගැනීමයි .හිස්කම කියවලා ඉවරකරන්න බැරි නිසාම මොනාලිසා හැමදාම කියවනවා . ඒ නිසාම දැවැන්ත ලුවර් කෞතුකාගාරයට අර්ථයක් ගේන්න මේ කුඩා මොනාලිසා සියල්ලලට ඉහලින් ඉන්නවා .


කලාව හා සංස්කෘතික පසුබිම


කලාව අගය කිරීමේ දී, විචාරය කිරීමේ දී  හෝ තේරුම් ගැනීමට උත්සහ කිරීමේ දී විවිධ දෘෂ්ටි කෝණයන් තිබිය හැකියි. එයට සංස්කෘතික පසුබිම, පෞද්ගලික දෘශ්ටිකෝණය හා ඓතිහාසික කාල රේඛය ආදීන්ගේ බලපෑම ඇති විය හැකියි. එක් සංස්කෘතික පසුබිමක සිට තවත් සංස්කෘතික පසුබිමක කලාව තේරුම් ගැනීම යම් සංකීර්ණත්වයක් පෙන්වයි. එහි දී දෘශ්ටිකෝණය යන්න කලාකෘතියක අවකාශයීය සම්බන්ධතාව කෙසේද යන්න විග්‍රහ කිරීමට යොදා ගනී.
සංස්කෘතික දෘශ්ටිකෝණය ලෙසින් ගත් විට සංස්කෘතිය යනු සංකල්පයන් බව, එය ජීවිතයට බලපෑම් කිරීම සහ අත්දැකීම් ඇති කරන බව වටහාගත හැකියි. මූලික වශයෙන් සංස්කෘතිය එතරම් කාරණා සමූහයක් නොවේ. එය ක්‍රියාවලියක් ලෙස භාවිතයන් සමූහයකි. සමාජ සංස්කෘතික ආකල්ප යම් සමාජ කණ්ඩායමක පිරිස අතර අර්ථයන් නිෂ්පාදනය කිරීම, හුවමාරු කර ගැනීම සහ සහභාගී වන්නන්ගේ අර්ථ නිරූපණය මත රඳා පවතී. ඒ අනුව රටක ජීවත් වීමේ, හැදී වැඩීමේ ක්‍රියාවලිය සමඟ එම අර්ථයෙන් සමාජ ආකල්ප දැරීමේ හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ මඟ සලසයි. එනම් එය ලෝකයේ රටවල් වලට අදාළ දෘශ්ටිකෝණයන්ට දායක වන හෝ නොවන බවයි. රටවල් වල වෙනස්කම් අතරට ප්‍රධාන වශයෙන් මෙම සංකල්පමය බලපෑම ඇති වී එය විශාල ලෙස සන්දර්භයට බලපායි. ඒ සමඟම එය රටක නිෂ්පාදනය වන කලා කෘති කෙරෙහි ඍජු සම්බන්ධතාවක් ඇති කරයි.
ඕනෑම සංස්කෘතික සන්දර්භයක සිට ගත්තද 'සංස්කෘතිය' විශේෂයෙන් දෘශ්‍ය කලාවේ දී සංස්කෘතිය ලෙස 'අර්ථයන්' සඳහා දායක වේ. විශ්වීය අර්ථය නොවන තැන්හි දී සංස්කෘතිය උසස් කරන බොහෝ අවස්ථා වල සංස්කෘතිය ගොඩනැංවීමට දායක වන අතර එය පෞද්ගලික දෘශ්ටිකෝණයට බලපෑම් කරයි. පුද්ගලයෙකුගේ ස්වදේශීය පාරිසරික හා සමාජ බලපෑම සමඟ තවත් ප්‍රදේශයන් දෙස බැලීම උගහටය. එය ලෝක දෘශ්ටිකෝණය කෙරෙහි එක් සමාජයක් හා සංස්කෘතියක් දක්වන අසම්පූර්ණ වූ අර්ථ නිරූපණයක් විය හැකිය.
බොහෝවිට ඇතැම් කලාකරුවන් සංස්කෘතික ප්‍රකාශනය ඔවුන්ගේ කාර්‍යයේ ස්වාභාවික කොටසක් ලෙස භාවිතා කරයි. එනම් එය ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතීන් තුළ අන්තර්ගත වී ඇති බැවිනි. නමුත් එය දැනුවත්ව ඛණ්ඩනය කරන්නක් සේම ඒකාබද්ධ කරන අවස්ථා ද දැකගත හැකියි. ඉතිහාසය පුරාවට කලාව හා සංස්කෘතිය සමාජ පරිණාමයේ කොටසකි. පරම්පරා ගණනාවල් ඔස්සේ සහ ඒ අතර සම්බන්ධතා සාදමින් ප්‍රකාශන මිනිසුන් අතරට ගෙන යයි. සංස්කෘතික සමාජයේ ගොඩනැංවීමට හා සංවර්ධනයට බලපාන අතර එයට බාධා කිරීමට, දිශාව වෙනස් කිරීමට හෝ ස්ථාවර කිරීමේ හෝ පුළුල් කිරීමේ හැකියාව කලාව සතුව පවතී. 
මිනිසුන්ගේ ආකල්ප වලට, ශරීරයට ඍජුවම සම්බන්ධ කළ හැකි තත්ත්වයන් කලාවට පවතී. එමඟින් සිදු වන්නේ වෙනත් ආකාර වල සන්නිවේදනයන්ට වඩා මනෝභාවයන් කෙරෙහි ළඟා වීමේ අවස්ථාව උදා වී ගැඹුරු ලෙස වෙනස් කිරීමට හැකි වීමයි. ලෝකයේ බොහෝ මිනිසුන්ගේ ආධ්‍යාත්මික විශ්වාස පද්ධතිය සමඟ කලාව හා සංස්කෘතිය වඩාත් සමීපව බැඳී පවතින අතර එය දේශීයව ලබාගත් අවබෝධයකි. එමෙන්ම විශාල පරාසයක මුදුන් මුල් දුවා ඇති විශ්වාස පද්ධතීන් පවා බිඳ දැමීමට ඇතැම් කලාකෘති කලා ඉතිහාසයේ පමණක් නොව සමකාලීන කලාවේ ද දැකගත හැකියි.

එය විශ්වීය හුදකලාවකි.

'තනිකම' යනු මිනිස් සම්බන්ධතාව ගැන මිස සමීපත්වය ගැන නොවන වග අප සියලු දෙනා අත්දැකීමෙන් දන්නා කරුණකි.නිර්මාණ ශිල්පීන්ට 'තනිකම' කියන්නෙ විශාල පරාසයක විහිදෙන වස්තු විෂයකි. ඒ අතර චිත්‍ර ශිල්පීන්, කවීන්, නවකතාකරුවන්, ගීත රචකයන් ආදීන් වෙයි. මෙම විශ්වව්‍යාපී සංකල්පය තව දුරටත් සිදු වෙමින් පවතින නොනවතින දෙයක් බව නිරන්තරයෙන් පසක් කරමින් සිටිනවා.
මෙලෙස නිර්මාණකරණයේ නියුක්ත වූ දෘශ්‍ය කලා ශිල්පීන් අතර එඩ්වඩ් හොපර්, පොප් කලා ශිල්පී ඇන්ඩි වෝර්හෝල්ගේ චිත්‍ර, එඩ්වාඩ් මුන්ච්ගේ කෘති ආදිය පිළිබඳව ඇත්තේ තනිකම පිළිබඳව වන දිගුවකි. මෙවන් මානසික කාරණාවක් සඳහා විප්‍රයෝගය, ආදරය ආදී හැඟීම් හේතු වන අතර, 'තනිකම' මහා කලාව සඳහා පූර්ව අවශ්‍යතාවක් ද යන්න ප්‍රශ්න කළ හැකිය. එහිදී පිළිතුරක් ලෙස නිර්මාණ ශිල්පියාගේ ආත්මය මුණගැසීම නවතාලිය නොහැක. එසේම ඔවුන් ආශා කරන සන්සුන් නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වයක් ද වනු ඇත.

චිත්‍ර ශිල්පී එඩ්වඩ් හොපර් ගේ (1882) කලාකෘති පිරික්සීමේ දී 'තනිකම' නිරූපණය කිරීම සඳහා විවිධ උපක්‍රම භාවිත කර ඇත. හුදෙකලාව හිඳ කල්පනා කරන, සිතමින් සිටින මිනිසුන් හිස් අවකාශවල ඇත. සංරචනය කිරීමේ දී හා වර්ණ කිරීමේ දී එම හිස් බව ඇති කිරීමට ඔහුට හැකියාව ලැබී තිබේ.
 ඔහු නාගරික ජීවිතයේ තනිකම නිරූපණය කිරීමේ අවස්ථාවන් එකිනෙකින් පෙන්වයි. අභ්‍යන්තර මනෝභාවයන් තුළ සිටින කෙනෙකුගේ සිතුවිලි ගැන සිතා බැලීම සාරාංශය වන අතරම සිතුවමේ පැහැදිලිවම සරල බව පිටුපස සංකීර්ණත්වයක් සහ ගැඹුරක් නිරූපිතය.

හොපර්ගේ කලාවේ ප්‍රකෝප කිරීමේ බලය ඔහුගේ විවේචනාත්මක යථාර්ථවාදයෙන් ගිලිහී යයි. ඔහුගේ කලාවෙන් සමකාලීනයන් මෙන් ම  ඉන් පරිබාහිර සිත්තරුන් පවා ආභාසය ලබා දී ඇති බව කිව හැක. විස්තර කථනයේ අඩුකම ප්‍රේක්ෂකයට අතීතයේ හා අනාගතයේ සිදුවීම් මත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමෙන්, චරිත අතර සම්බන්ධතාවක් ඇති කිරීමට ඉඩ සලසයි. හොපර්ගේ කෘතිවලින් අප විමසන්නේ, අප සොයන්නේ කුමක්ද, අපේ ආශාව, අපේ සිහින සහ කනස්සල්ල පිළිබඳව අප සිතනවාද ආදී පෙළගැස්මකි. පුද්ගල සම්බන්ධතා ගැන මූලික ප්‍රශ්න කිරීම් ගණනාවක් එකින් එක විග්‍රහ කිරීමට ඔහුගේ කලාවට සමීප වීමෙන් සමත් විය හැකිය.

 මේ වන විට, ලෝකයේ කොරෝනා වෛරසය පැතිරීම මන්දගාමී කිරීම සඳහා, අප සමාජ දුරස්ථභාවය පුහුණු කළ යුතු බවට උපදෙස් අපට ලැබේ. නමුත් එයින් ප්‍රායෝගිකව පෙනෙන්නේ සමාජය යම් ව්‍යාකූලත්වකට මුහුණ පා ඇති බවයි. COVID-19 දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම නව අනාගතයක් පිළිබඳ අදහසකට මුහුණ දී සිටී. ලොව පුරා රටවල් අගුලු දමා ප්‍රොටෝකෝල කඩ කරමින් සිටී. කොරෝනා වයිරසය ලැව් ගින්නක් මෙන් පැතිර යන අතර, ඒ සමඟ භීතිය හා නිරපේක්ෂ අවිනිශ්චිතතාවයේ හැඟීමක් ඇති වේ.

‘දුර’ සියල්ල වෙනස් කරන විට;
ආකෘතියේ විශාලතම බලපෑම ඇති කළේ සමාජ දුරස්ථභාවය, කුඩා කණ්ඩායම්, විශාල කණ්ඩායම් වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ නොපැමිණීම ආදී වශයෙන් වුව ද එය විශ්වීය හුදකලාවකි. “සෑම පරම්පරාවකටම කාර්යභාරයක් පැවරී තිබේ." එනම් සමාජයෙන් වෙන්ව තනිව සිටීමයි.ඉතින් අපගේ නව  දුරස්ථ ලෝකය තුළ කුමක්ද අපට ගොඩනැගිය හැක්කේ ? එනම් වැඩිදියුණු කරන ලද මානව සම්බන්ධතාවයි. අපගේ මිතුරන්ගෙන් සහ අපගේ පවුල්වලින් කායිකව දුරස්ථ වීමට අපට උපදෙස් දී ඇති නමුත්, එය අපගේ ජීවිතයේ වැදගත්ම සබඳතා සඳහා විශාල හානියක් විය හැකිද? නැත. දුර සම්බන්ධතාවක සරල විසඳුම් සොයා ගැනීමෙන් අපට එකිනෙකා වෙත ආපසු යා හැකිය. නව නිර්දේශ සහ සීමාවන් අතර, සමාජ දුරස්ථභාවය ඇතුළත් වීම අපගේ සම්බන්ධතාවලට විශාල හානියක් කළ නොහැකිය. අපට සමබරතාව පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, අප සවිඥානික විය යුතු අතර එය වේගයෙන් කිරීමට අපි උත්සාහ කරමු.



Edward Munch - Screaming Painting and isolation


Edward Munch - Screaming Painting and isolation

විශ්වීය හුදෙකලාව ආයාසකර ලෙස අත්දකින අපට මේ මොහොත සාමුහික ලෙස ගත කරන්නට අවස්ථා උදා කරගැනීමට පොළඹවයි. එය අභ්‍යන්තර විධානයකින් සිදු වන දෙයකි. පුද්ගලයෙකුට හුදෙකලාව අත්විඳින්නට වීම සිදු වන්නේ ලෝකය තුළ හුදෙකලාවක් දැනීම හෝ ලෝකයේ හුදෙකලා බව හැඟීම වශයෙනි. එහි දී ආත්මීය හුදෙකලාව පෞද්ගලික කාරණාවක් ලෙස ගත හැකිමුත් එය කලාකරුවාගේ පරිකල්පනය අවදි වීමට මහත් බලපෑමක් ඇති කරයි. නමුත් ඇතුළාන්තයෙහි එල්බගෙන සිටීමට මෙම විශ්වීය හුදෙකලාව ඉඩ සලසන්නෙ නැත. 

චිත්‍ර කලාවේ ආත්මීය හුදෙකලාව නිරූපණය කළ සිත්තරු අතර එඩුවාඩ් මුන්ච්ගේ හැඬුම කෘතිය ඉහළ ජනප්‍රියත්වයක් ඇති කෘතියකි. Post impressionist සිත්තරු වඩාත්ම අවධානය යොමු කළේ රේඛාව, වර්ණය හා සංකේතාත්මක ස්වභාවය යන කරුණු වෙත වන අතර, එඩ්වඩ් මුන්ච් එම කලා ව්‍යාපාරයේ ඉදිරියෙන් සිටගත් කෙනෙකි.

එඩ්වඩ් මුන්ච් නූතන සිතුවම් වල ප්‍රකාශනවාදී පුරෝගාමියකු ලෙස පෙනී සිටී. මුන්ච් සොබා දහමෙන් එපිට ඇති ගැඹුරු ප්‍රකාශන ගුණයක් කෘති වලින් ප්‍රති නිර්මාණය කිරීමෙහි ලා කටයුතු කළ සිත්තරෙකි. ඔහුගේ විස්තර කිරීම තුළ වෙහෙසකර හැඟීම් කාංසාවකින් යටපත් වී ඇති අතර එහි පොලා පැනීමක් 'හැඬුම' නම් කෘතිය මගින් නිරූපණය වේ. 

ඔහුගේ 'හැඬුම' (Screaming) නම් කෘතිය (1983) ඩාවින්චිගේ මොනාලිසා කෘතියට පසු බොහෝ ලෙස කතා බහට ලක් වූ සිතුවමකි. එඩ්වාඩ් මුන්ච් ඔහුගේ "ආත්ම සිතුවම" ලෙස හැඳින්වූ දෙයින් හෙළි වන්නේ ඔහුගේ අභ්‍යන්තර කාංසාව පිළිබඳව හෙළිදරව් කිරීමකි. එහිදී අලංකාරය යන්න ඉක්මවා ගිය අවංකත්වය තුළ පුද්ගලික අර්ථයකට වඩා වැදගත්කමක් දැකගත හැකියි. ශබ්දයක් හා ශ්‍රවණ සංවේදීතාවක් සිතුවමින් ජනිත කිරීමට හැකි දෘශ්‍යමය තත්ත්වය මෙහි සුවිශේෂී ලක්ෂයකි. පිටත සුළඟෙහි උද්යෝගයක් ඇති අතර, ගමන් කරන පියවරක් පාසා කල්පනාබර බවකි. සුළඟ ඉතා දරුණු බැවින් තත්පරයකට කෑගැසිය හැකිය. මුන්ච් හට කෑගැසීමක් ඇසුණේ ඇත්ත වශයෙන්ම සිතුවමට ස්වයං චරිතාපදානය සහ පෞද්ගලිකත්වය ආත්ම කේන්ද්‍රීය ආරෝපණය කළ හැකි නිසාවෙනි. එම සිතුවමෙහි ජනප්‍රියත්වය විශ්වීය වේ.

මුන්ච්ගේ උපුටා දැක්වීම් වලට අනුව, එහි නිරූපණය වන්නේ ස්ව ආලේඛ්‍යයක් බව කියවේ. මෙහි දී කෑගැසීම නිර්මාණය කිරීම සුවිශේෂී මෙන්ම සිත්ගන්නා සුළු කරුණකි. එය මුන්ච් විසින් සිදුකරන ලද විප්ලවීය වෙනසකි. 

විශාල, අසීමිත කෑගැසීමක් හරහා ප්‍රකාශ වන මානසික ප්‍රකම්පනය සිතුවමක් ලෙස පින්තාරු කිරීමේදී, සිත්තරෙකුගේ භූමිකාව තුළ මුන්ච් දැවැන්තය. පුද්ගලයෙකුගේ චිත්තවේගීය වේදනාව දැනෙන්නේ කෙසේ දැ'යි ඔහු දැන සිටියේ ය. රතු අහස, නිල් ජලයට ඉහළින් දැල්වෙන විට සංතෘප්ත හා වෙනස් වර්ණ වලින් යුත් භූ දර්ශනය තීව්‍ර ය. මෙහි යථාර්ථයෙන් ඔබ්බට පමණක් නොවී අතිශයෝක්තියෙන් යුත් ආකෘතියක සිට ආක්‍රමණශීලීව චිත්තවේගීය ලක්ෂණ පෙන්වයි. එපමණක් නොව බොහෝ සිතුවම් වල නැති, කෑගැසීමක සර්වප්‍රකාරය මෙහි අන්තර්ගතව ඇති බව කිව හැකියි. 

එවන් ආත්මීය වේදනාවකින් තොරව පැන නැඟුණු විශ්වීය හුදෙකලාව තුළ අප හුදෙකලා නොවී සිටීමට දරන උත්සහයන් හැම අතින්ම දිස් වේ. ලොව සියලු උත්කර්ෂයන් ශූන්‍ය වූ පසු තත්ත්වය කුමක් වුවත් එය අතිශය නීරස බව කිව හැකියි. එඩ්වාඩ් මුන්ච්ගේ හිරු බැස යන හවසක ඇති උදාසීන, දීප්තිමත් බවකින් තොර අඳුරු කටුක බව සිත් තුළ සංස්පර්ශ කරයි. කෙසේ වුවත් හුදෙකලා වීම නැවත සාමූහිකත්වයෙන් ආරම්භ කිරීමට බව දැන, දුරින් හිඳිමින් ආදරය බෙදා ගනිමු.


Texts

ආතති මුක්තය